Een stoïcijn is geen botte hork!

Vanmorgen werden we blij verrast met een groot krantenbericht over stoïcisme in de NRC Next.Svend Brinkmann en Miriam van Reijen komen aan het woord over de vraag: Hoe word ik een stoïcijn?

Zelfhulpboeken

Svend Brinkmann (40) is hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Aalborg. De druk om jezelf continu te ontwikkelen en creatief te zijn, beschouwt hij als een vloek van deze tijd. Hij waarschuwt dan ook voor de ‘coachificatie van het bestaan’. „De meesten van ons zijn (..) omkoopbaar met alle mogelijke vormen van levenswegbegeleiding, therapie, coaching, mindfulness, positieve psychologie of zelfontwikkeling in het algemeen.” Het idee dat de ‘waarheid zich in jezelf bevindt’ is volgend hem achterhaald. Misschien dat die gedachte een bevrijdende kracht had in de hippietijd, „maar wat destijds een legitiem verzet tegen het ‘systeem’ was (patriarchaat, kapitalisme) en uitmondde in een draai naar het ego, is vandaag de legitimatiebasis voor precies hetzelfde systeem geworden.” Of te wel : als we nu bezig zijn om ons innerlijke ego te ontwikkelen, is dat omdat we misschien hopen een leukere baan te krijgen, of beter te kunnen presteren in de maatschappij. Met authenticiteit heeft dat weinig te maken.

Maar moeten we dan wel doen om ons gelukkiger te voelen?

Brinkmann zegt in zijn boek Standvastig.Onder alle omstandigheden jezelf blijven dat we ons het denken van de stoïcijnen eigen moeten maken. Wil je stevig in je schoenen leren staan, dan moet je zelfbeheersing, gemoedsrust, en plichtsbesef ontwikkelen. Zo raadt hij aan om, in navolging van de stoïcijnen, af en toe iets te doen waar je helemaal geen zin in hebt. Dat hoeven geen dramatische dingen te zijn, je kunt bijvoorbeeld ‘nee’ zeggen tegen een dessert ook al heb je er wel trek in. Of je kunt een keer een dag lang te weinig kleren dragen, zodat je het continu een beetje koud hebt. Of toch door de regen fietsen als je ook de bus kan nemen. Banaal en nutteloos? Volgens Brinkmann kunnen deze oefeningen helpen kracht op te bouwen om ‘toekomstige beproevingen het hoofd te bieden’. „Als het enige wat we kennen welbehagen is, dan wordt het bijzonder moeilijk om een onbehaaglijke situatie te verdragen zoals we die onvermijdelijk zullen tegenkomen in het leven.”

Wat niet in onze macht ligt

Dan komt Miriam aan het woord. Miriam haalt de Griekse filosoof Epicurus (341-270 voor Christus) erbij. Geluk ligt volgens Epicurus vooral in de afwezigheid van pijn en onrust en de (levens-)kunst zit hem erin je telkens te beseffen dat je geen pijn of angst hebt. „Op ieder moment zijn er heel veel dingen die je niet hebt, waar je geen last van hebt, zoals bijvoorbeeld kiespijn. Hier kun je van genieten. En er is altijd wel iets wel iets waar je blij om kunt zijn.”

‘Wat niet in onze macht ligt is de wereld, andere mensen, ons lichaam… Wat wel in onze macht ligt zijn onze gedachten, ons willen, onze keuzes.’ Als je bijvoorbeeld ontslagen wordt, ligt dat feit er. Dat betekent niet dat je bij de pakken neer moet gaat zitten. Dat zou, aldus Van Reijen, de houding van een ‘lijder ’ zijn. Een ‘leider ’, iemand die streeft naar gemoedsrust, kan nog van alles bedenken wat hij ertegen kan doen en of hij het er voor over heeft om die moeite nog te doen. Volgens Van Reijen hoort bij een stoïcijnse houding dat „je je inzet voor iets, zolang je denkt dat het nog wel in je vermogen kan liggen. Het accepteren als een feit komt pas wanneer blijkt dat het toch niet in je vermogen ligt.”

Wil je dus leren om echt onder alle omstandigheden jezelf te blijven? Dan gaat het er om duidelijke keuzes te maken.

Bestel hier:

Svend Brinkmann,Standvastig. Onder alle omstandigheden jezelf blijven.

Miriam van Reijen, Stoïcijnse levenskunst. Evenveel geluk als wijsheid.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *